Często zadawane pytania (FAQ)

 

Odpowiedzi na najczęstsze pytania

1. Jak prawnie nabyć spadek po zmarłych rodzicach?

W tym celu należy złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabyciaspadku

Pierwszym krokiem, jaki powinni wykonać spadkobiercy zmarłego jest ustalenie, czy spadkodawca pozostawił testament czy też nie, gdyż od tego zależy dalszy tryb postępowania spadkowego, a szczególnie treść wniosku, który należy skierować do sądu oraz to, kto będzie dziedziczył.

Jeśli spadkodawca nie pozostawił testamentu, którykolwiek ze spadkobierców należących do kręgu spadkobierców ustawowych (małżonek zmarłego, jego dziecko, rodzice lub rodzeństwo) powinien złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym z mocy ustawy. Wniosek taki należy w myśl art. 628 K.p.c. skierować do sądu spadku, tj. sądu rejonowego wydziału cywilnego, w którego okręgu zmarły spadkodawca miał ostatnio miejsce zamieszkania. Miejsce zamieszkania – zgodnie z art. 25 K.c. – należy rozumieć jako miejscowość, w której zmarły ostatnio przebywał z zamiarem stałego pobytu. Ważne jest, by we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku podać miejsce zamieszkania zmarłego, by sąd mógł ocenić swoją właściwość do rozpoznania sprawy. Jeśli takie miejsce nie zostanie podane, sąd wezwie osobę składającą wniosek o uzupełnienie braków w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku, co wydłuży postępowanie.

Złożenie wniosku kosztuje 50 zł. Wzór wniosku znajduje się w zakładce pomoc prawna – „wzory pism procesowych”

2. Zmarły nie zostawił testamentu, jak więc wygląda sprawa dziedziczenia ustawowego?

Zgodnie z zasadą dziedziczenia przyjętą w prawie polskim, w przypadku braku testamentu dochodzi do dziedziczenia z mocy ustawy.

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz małżonek spadkodawcy. Wskazane osoby dziedziczą w częściach równych, z zastrzeżeniem wprowadzonym przez ustawodawcę w trosce o interes małżonka spadkodawcy dziedziczącego w zbiegu z dziećmi spadkodawcy, że część przypadająca w takim przypadku małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku (art. 931 1 kodeksu cywilnego, w skrócie kc). Z kolei 2 art. 931 kc wskazuje, że jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

W braku zstępnych spadkodawcy (dzieci spadkodawcy), w drugiej kolejności powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo (art. 932 1 kc). Analogicznie jak w przypadku dziedziczenia przez małżonka w zbiegu z dziećmi spadkodawcy, w trosce o interes małżonka ustawodawca wprowadził zasadę, że udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku (art. 932 2 kc).

3. Jakie warunki trzeba spełnić żeby otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy?

Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem przysługującym osobie ubezpieczonej, któraspełniła łącznie następujące warunki:

  • jest niezdolna do pracy, co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS
  • ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
  • niezdolność do pracy powstała w określonych ustawą okresach składkowych i nieskładkowych albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.


Ostatni warunek nie ma zastosowania przypadku osoby, która jest całkowicie niezdolna do pracy i udowodni okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny.

Ubezpieczony, którego niezdolność do pracy powstała w wyniku wypadku w drodze do pracy lub z pracy, nie musi spełniać kryterium dotyczącego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego.

Do okresów składkowych wlicza się m.in. okres zatrudnienia, okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych, niektórych zasiłków z pomocy społecznej. Do okresów nieskładkowych zalicza się m.in.: okres nauki w szkole wyższej, okres urlopu wychowawczego w określonej ustawą wysokości, okresy sprawowania opieki nad całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji członkiem rodziny.

Okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy), warunkujący przyznanie renty, uzależniony jest od wieku, w jakim powstała niezdolność do pracy.

Okres ten wynosi:

  • 1 rok – jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
  • 2 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku od 20 do 22 lat,
  • 3 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku od 22 do 25 lat,
  • 4 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku od 25 do 30 lat,
  • 5 lat – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat (okres ten powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub rodzinnej).

4. Jak odwołać się od decyzji lekarza orzecznika ZUS o nieprzyznaniu renty?

W przypadku odwołania od decyzji lekarza orzecznika procedura jest dwustopniowa. Oznacza to, że najpierw należy wystąpić do komisji lekarskiej ZUS, a potem dopiero do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Orzeczenie lekarza orzecznika jest m.in. podstawą do przyznania lub odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli osoba nie zgadza się z orzeczeniem lekarza orzecznika, może wnieść sprzeciw. Ma na to 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej sprzeciw.

Do odwołań od decyzji orzeczników są gotowe wnioski, które można pobrać i wypełnić w oddziale Zakładu.

Jeśli komisja uzna sprzeciw za słuszny, zmieni postanowienie lub je uchyli. Komisja wyda orzeczenie dopiero wtedy, gdy zbada i przeanalizuje dokumentację medyczną. Może się zdarzyć, że w odwołaniu zostaną wskazane, np. nowe wyniki badań, powstałe po dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS.

Od niekorzystnej decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym można skierować sprawę do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Warto jednak pamiętać, wnosząc odwołanie do sądu, że jeżeli kwestionuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, a nie zgłosiło wcześniej sprzeciwu do komisji lekarskiej, sąd odrzuci odwołanie.

Od wyroku sądu można wnieść apelację do sądu apelacyjnego. Termin wniesienia apelacji wynosi dwa tygodnie, który jest liczony od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Jeśli strona nie zażądała uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia.

 

  1. Kto może i w jaki sposób złożyć zawiadomienie o przestępstwie?

Do złożenia zawiadomienia o przestępstwie uprawniona jest każda osoba, która posiada taką informację, bez względu na wiek, płeć, rasę, narodowość itp. Zawiadomienie mogą złożyć także małoletni.

Każdy natomiast , kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma obowiązek zawiadomić o tym fakcie prokuratora lub Policję. To oznacza, że nie tylko pokrzywdzony lub bezpośredni świadek przestępstwa, ale każda osoba dysponująca informacjami na temat popełnienia przestępstwa powinna zawiadomić o tym organy ścigania.

Można zgłosić popełnienie przestępstwa telefoniczne lub poprzez anonimową informację o zdarzeniu. Kolejną formą zgłoszenia jest zawiadomienie o przestępstwie zgłoszone na piśmie. Zawiadomienie o przestępstwie powinno zawierać jak najwięcej konkretnych informacji. powinno ono spełnić wymogi pisma procesowego wynikające z art. 119 k.p.k. To znaczy, że powinno zawierać
w szczególności:

− oznaczenie organu, do którego jest skierowane (oznaczenie jednostki Policji lub prokuratury wraz z adresem);

− dane personalne oraz adres wnoszącego pismo;

− opis sprawy, której dotyczy zawiadomienie (w miarę potrzeby z uzasadnieniem);

datę i podpis składającego zawiadomienie.

Najczęściej spotykaną formą zawiadomienia o przestępstwie jest zawiadomienie złożone w formie ustnej, przyjęte i spisane przez policjanta
w protokole.

Zawiadomienie o przestępstwie ma obowiązek przyjąć każdy funkcjonariusz Policji na każdym posterunku, komisariacie i w każdej komendzie Policji, sporządzając w związku z tym protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zawiadomienie o przestępstwie można przekazać także innym organom posiadającym uprawnienia do prowadzenia postępowania przygotowawczego, np.: Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Straży Granicznej, Urzędowi Kontroli Skarbowej – zgodnie z posiadanymi przez nie szczególnymi kompetencjami.

6. Jak wygląda kwestia ubiegania się o alimenty?

Rodzice mają obowiązek finansowego wspierania swoich dzieci do momentu ich usamodzielnienia się. Oznacza ono moment, w którym uprawniony będzie uzyskiwał dochody gwarantujące mu normalne i godne życie. Jednocześnie wskazuje się, że obowiązek alimentacyjny wygasa w przypadku osiągnięcia przez dziecko 18 lat lub też w przypadku kontynuacji przez nie nauki, do jej ukończenia lecz nie dłużej niż do 26 roku życia.

Pozew o alimenty składa się do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów lub okręgu zamieszkania pozwanego. Pozew o alimenty jest zwolniony od kosztów sądowych

W pozwie musi być zawarte dokładnie określone żądanie powoda ze wskazaniem dochodzonej sumy alimentów. Powinno się wykazać potrzeby uprawnionego oraz możliwości zarobkowe zobowiązanego mające istotny wpływ na wydawane orzeczenie( np. zawód, wysokość zarobków czy tryb życia ). Należy więc pamiętać, ze o wysokości alimentów decydują nie tylko potrzeby dziecka, ale także możliwości finansowe pozwanego. W praktyce sądy zasądzają np. niższe kwoty alimentów od osoby bezrobotnej czy niepełnosprawnej (utrzymującej się z renty) niż od kogoś kto ma stałą, dobrze płatną pracę (w ramach umowy o pracę)

Przez usprawiedliwione potrzeby dziecka należy rozumieć: odzież, wyżywienie, pomoc lekarską, pomoce szkolne ( również te służące rozwijaniu talentów dziecka ) oraz wyjazdy wakacyjne. . Do pozwu trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające jego zasadność. Są to wszelkiego rodzaju zaświadczenia dotyczące kosztów utrzymania dziecka np. związane z edukacją (np. przybory szkolne) i zakupem odzieży oraz obejmujące wydatki na jego leczenie, lekcje tańca, naukę języka itp.

Powód ma możliwość wystąpienia o zabezpieczenie powództwa, które zagwarantuje mu uzyskanie świadczenia w toku postępowania. Może również wystąpić o wydanie wyroku zaocznego w przypadku gdyby pozwany choć skutecznie powiadomiony nie stawił się na rozprawie lub w niej nie uczestniczył oraz o przeprowadzenie przewodu sądowego pod swoją nieobecność.

Można domagać się alimentów również przy rozwodzie- wtedy wniosek o ich przyznanie dołącza do pozwu rozwodowego.

Jeżeli ojciec dziecka nie wywiązuje się z obowiązku alimentacji i jeśli egzekucja komornicza nie przynosi rezultatów, to - zgodnie z Kodeksem Rodzinnym - można wystąpić o alimenty na dziecko względem najbliższej rodziny ojca dziecka (jego dorosłych dzieci, rodziców lub rodzeństwa).

Niepłacenie alimentów jest karane. Jeżeli ojciec dziecka uporczywie (co najmniej 3 miesiące) uchyla się od tego obowiązku, jest zagrożony karą grzywny, a nawet do dwóch lat więzienia

 

7. Komu przysługuje prawo do lokalu socjalnego

 

W przypadku wydania wyroku nakazującego eksmisję sąd orzeka jednocześnie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia. Wydając orzeczenie sąd jest zobowiązany zbadać, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz sytuację materialną i rodzinną osoby (bądź osób), których nakaz dotyczy.

Ponadto, sąd jest zobowiązany przyznać uprawnienie do lokalu socjalnego, jeśli wyrok dotyczy:

- kobiety w ciąży,

- obłożnie chorych,

- emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej,

- bezrobotnych,

- małoletniego,

- osoby niepełnosprawnej (posiadającej orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez powiatowy zespół ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności lub grupę inwalidzką),

- osoby ubezwłasnowolnionej oraz

- osób, które spełniają warunki określone przez radę gminy w drodze uchwały.

Orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu (eksmisji) do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, ponieważ to na gminie leży obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego obciąża.

Wyroków sądowych nakazujących opróżnienie lokalu nie wykonuje się w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego włącznie, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu socjalnego (z wyjatkiem sytuacji kiedy powodem wydania wyroku eksmisyjnego jest znęcanie się nad rodziną..

8. Jakie składniki wchodzą do małżeńskiego majatku wspólnego i do majatku odrębnego każdego z małżonków

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

 

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

9. Gwarancja.
Instytucja gwarancji uregulowana została w, obowiązującym kodeksie cywilnym. Ma ona charakter dobrowolny. Jej podstawową funkcję stanowi ochrona kupującego przed konsekwencjami "zepsucia się" przedmiotu objętego gwarancją, czyli przed niewłaściwym funkcjonowaniem tego przedmiotu, pozostającym w związku z jego wadliwością. Ochrona ta polega na przywróceniu posiadaczowi możliwości normalnego korzystania z objętego gwarancją przedmiotu, nie zakłóconego przez jego wadliwość. Gwarancja jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym ściśle związanym z umową sprzedaży, w związku z czym dzieli los tej umowy w przypadku stwierdzenia jej nieważności lub bezskuteczności.
Gwarancja jakości, w odróżnieniu od rękojmi, znajduje zastosowanie przy sprzedaży jedynie niektórych rodzajów rzeczy (towarów), takich jak maszyny, aparaty, urządzenia, obuwie, itp., których techniczna budowa decyduje o tym, że nabywca albo nie ma możliwości pełnego i dokładnego zbadania niewadliwości danego towaru w momencie jego odbioru, albo też pozytywny wynik badania jakości przy zakupie nie jest miarodajny dla prognozy jego prawidłowego działania w przyszłości.
Z punktu widzenia kupującego jest to co prawda obojętne, prawo jednak wyróżnia dwa rodzaje gwarancji: gwarancję producenta oraz gwarancję sprzedawcy. Między jedną, a drugą nie ma w zasadzie żadnej różnicy, poza tym tylko, że inny podmiot jest zobowiązany do zaspokojenia naszych żądań. W pierwszym przypadku chodzi oczywiście o sprzedawcę, w drugim zaś - o wytwórcę rzeczy sprzedanej.
Zobowiązanie z tytułu gwarancji zobowiązuje jej wystawcę (producenta albo sprzedawcę rzeczy) do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, pod warunkiem wszelako, iż wady te ujawnią się podczas terminu określonego w gwarancji. Tu z kolei panuje pewna dowolność. Czas bowiem przez jaki producent lub sprzedawca gwarantuje niezawodność swojego towaru bywa pozostawiany jego uznaniu. Zazwyczaj jest to okres od 3 miesięcy do 3 lat, choć zdarzają się wyjątki, zwłaszcza w branży motoryzacyjnej, gdzie producent ręczy za swój towar, czy choćby jego wybrane części, nawet przez okres dziesięcioletni. W tym zakresie obowiązuje jedna zasada generalna. Przyjmuje się mianowicie, że okres gwarancji wynosi rok, licząc od dnia, kiedy rzecz jej podlegająca została nabywcy wydana, chyba, że w gwarancji zastrzeżony został inny termin.
Odpowiedzialność z tytułu gwarancji co do jakości rzeczy sprzedanej wynika już z samego faktu udzielenia gwarancji kupującemu. Przez przyjęcie przez niego gwarancji - czyli w praktyce dokumentu gwarancyjnego - dochodzi do zawarcia umowy, zwanej akcesoryjną w stosunku do umowy sprzedaży, o udzielenie gwarancji jakości. Jest to proste w razie, gdy gwarantem jest sam sprzedawca. Sprawa nieco komplikuje się w razie gdy gwarancji udziela producent co, nawiasem mówiąc, w praktyce spotykane jest najczęściej. Abstrahując od kontrowersji doktrynalnych co do tego, czy samo udzielenie gwarancji producenta trzeba ujmować w kategoriach jednostronnej czynności prawnej, czy w kategoriach umowy między producentem a nabywcą - konsumentem, zgodzić się trzeba z konstrukcją, że przez przyjęcie przez nabywcę - konsumenta dokumentu gwarancyjnego, dochodzi do powstania stosunku obligacyjnego między nim, a wystawcą tego dokumentu. Sprzedawcy - jednostce handlowej natomiast przypada w takiej sytuacji, rola zbliżona do funkcji posłańca, przenoszącego gotowe oświadczenie woli gwaranta, albo też rola pełnomocnika, nadającego ostateczny kształt temu oświadczeniu, poprzez określenie szczegółów dotyczących pewnych istotnych drobiazgów, jak: wykonanie obsługi gwarancyjnej, wyznaczenie terminów, itp.
Właściwa gwarancja jakości obejmuje dwa elementy: pierwszym jest zapewnienie "zagwarantowania" sprawnego funkcjonowania przedmiotu, drugim zaś - określenie warunków odpowiedzialności gwarancyjnej. Sprowadzają się one najczęściej do określenia zakresu i rodzaju obowiązków gwaranta oraz terminu, na jaki gwarancja jest udzielana, ewentualnie także terminu wykonywania świadczeń gwarancyjnych oraz osoby czy jednostki, która je będzie wykonywać.

10. Obowiązki dziecka względem rodziców.
Podstawowym obowiązkiem każdego dziecka jest pomoc we wspólnym gospodarstwie. Pojęcie to jest szersze niż gospodarstwo domowe i może obejmować również obowiązek pomocy w gospodarstwie produkcyjnym rodziców. Powszechnie przyjmuje się, że obejmuje ono również pomoc w prowadzonej przez rodziców lub rodzica działalności gospodarczej. Pomoc ze strony dziecka musi odpowiadać fizycznym i duchowym siłom dziecka – a przy tym jest możliwa tylko wtedy, gdy nie ucierpi na tym jego wychowanie i zdobycie wykształcenia (uchwała SN z dnia 28 czerwca 1989 r., III CZP 65/89,). Przez analogię obowiązek takiej pomocy dotyczy również dziecka w sytuacji gdy zamieszkuje ono u dziadków czy starszego rodzeństwa.
Szczególny obowiązek spoczywa na małoletnim dziecku, które uzyskuje dochód z własnej pracy. Zgodnie z art. 91 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, jest ono zobowiązane do współfinansowania kosztów utrzymania rodziny. Konieczną przesłanką warunkującą zastosowanie wspomnianego artykułu jest zamieszkiwanie dziecka u rodziców, przez co należy rozumieć także mieszkanie u jednego z nich, z tym zastrzeżeniem, że wówczas obowiązki określone w art. 91 ograniczają się do tego jednego z rodziców. Dochód z własnej pracy dotyczyć może małoletniego, który ukończył 16-rok życia i podjął zatrudnienie jako pracownik młodociany. Obowiązek dziecka przyczyniania się do utrzymania rodziny, według przeważającego w doktrynie stanowiska, nie ma charakteru alimentacyjnego. Dziecko jest zobowiązane do uczestniczenia we współfinansowaniu kosztu utrzymania rodziny tylko wtedy, gdy osiąga realny dochód z pracy. Nie ma więc w tym przypadku zastosowania pojęcie „możliwości zarobkowych”, które jest podstawową przesłanką ustalania obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka. Przez koszty utrzymania rodziny, o których mowa w art. 91 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, należy rozumieć koszty związane z zaspokojeniem jej bieżących potrzeb, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych poszczególnych członków rodziny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności, np. choroby jednego z członków rodziny.
Art. 91 nie przewiduje żadnej sankcji za niewykonywanie przez dziecko określonych w tym przepisie obowiązków. Nie oznacza to jednak, by wyłączona była w takiej sytuacji ingerencja sądu opiekuńczego. Sąd może bowiem pozbawić dziecko uprawnienia do rozporządzania swoim zarobkiem, jeżeli nie wykonuje ono obowiązku wynikającego z art. 91 § 1, bądź wydać stosowne zarządzenia w trybie art. 100 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego.

11. Poręczenie.
Osoba poproszona o udzielenie poręczenia powinna być świadoma konsekwencji jakie mogą wyniknąć z tego zobowiązania. W związku z tym przed udzieleniem poręczenia należy przeanalizować sytuację finansową osoby za którą poręczamy oraz dokładnie czytać wszystkie dokumenty do podpisania.
Poręczenie cywilne jest umową w której poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela do tego, że wypełni zobowiązanie za dłużnika, gdyby dłużnik tego zobowiązania nie wykonał. Poręczycielem może być osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Główną cechą poręczenia jest jego zależność od długu głównego między wierzycielem a dłużnikiem. Zależność ta przejawia się w tym m. in., że:
- nieważność długu głównego powoduje nieważność poręczenia.
- umorzenie długu głównego powoduje wygaśnięcie poręczenia,
- zakres długu głównego jest równy zakresowi poręczenia (poręczyciel odpowiada do takiej wysokości do jakiej był zobowiązany dłużnik).
Zawarcie umowy poręczenia powinno być sporządzone na piśmie, gdyż brak formy pisemnej tego oświadczenia powoduje nieważność umowy. Podstawowym obowiązkiem wierzyciela w umowie poręczenia jest konieczność niezwłocznego powiadomienia poręczyciela o tym, że dłużnik nie spełnił świadczenia. Poręczyciel (w zależności od tego, jak to strony uzgodnią w umowie) odpowiada wobec wierzyciela w momencie, gdy dłużnik nie spełni świadczenia, albo odpowiada równolegle z dłużnikiem. Poręczenie wekslowe stosuje się wówczas, gdy poręcza się zapłatę weksla. Poręczyć można całą sumę wekslową lub jej część. Do poręczyciela stosuję się również nazwę żyranta. Poręczenie umieszcza się na wekslu i oznacza zwrotem "poręczam" oraz podpisem poręczyciela. Poręczyciel odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył. Poręczyciel wekslowy, który zapłacił weksel, nabywa prawa wynikające z weksla, czyli staje się wierzycielem osoby, za którą poręczył. Cechą charakterystyczną poręczenia wekslowego jest to, że nieważność tego poręczenia może być spowodowana jedynie formą samego weksla, poręczenie wekslowe będzie więc ważne gdy np. zobowiązanie, za które poręcza poręczyciel jest nieważne.

12. Separacja.
Separacja możliwa jest, gdy nastąpił całkowity rozkład pożycia małżeńskiego, ale nie jest on trwały. Oznacza to, że istnieje szansa, iż małżonkowie pogodzą się i z czasem rozpoczną wspólne pożycie. Osoby, które pozostają w separacji mogą w każdej chwili żądać rozwodu. Skutkiem orzeczenia separacji jest to, że:
- następuje rozdzielność majątkowa
- małżonek nie może zawrzeć małżeństwa
- małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy tylko, gdy przemawiają za tym względy słuszności
- małżonkowie są zobowiązani do dostarczania sobie środków utrzymania tylko wtedy, gdy któreś z nich pozostaje w stanie niedostatku lub (jeżeli jedno zostanie uznany za jedynie winne rozkładu pożycia w związku z separacją) nastąpi istotne pogorszenie sytuacji majątkowej drugiego.
- małżonkowie nie dziedziczą po sobie z ustawy
- małżonek nie może powrócić do nazwiska przedmałżeńskiego
 
Co do zasady orzekając separację sąd orzeka też o tym, czy i który z małżonków ponosi winę w rozkładzie pożycia. Samo prawomocne orzeczenie o zniesieniu separacji, co prawda powoduje ustanie przymusowego ustroju rozdzielności majątkowej ale małżonkowie mogą złożyć przed sądem zgodny wniosek o utrzymaniu wspólności majątkowej.
Podsumowując, orzeczenie separacji generalnie ma takie skutki jak orzeczenie rozwodowe, jednakże małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć nowego małżeństwa, nie może powrócić do starego nazwiska, małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy tylko, gdy przemawiają za tym względy słuszności, małżonkowie są zobowiązani do dostarczania sobie środków utrzymania bez ograniczenia terminem 5 lat tak jak jest to po rozwodzie.

13. Umowa leasingu.
Umowa Leasingu to rodzaj umowy nazwanej. Regulacja prawna tej umowy została wprowadzona do Kodeksu Cywilnego dopiero 9 grudnia 2000r. W poprzednim stanie prawnym leasing był zastępowany przez umowę najmu lub dzierżawy, ze względu na swoje podobieństwo co do treści i funkcji obu tych umów.
Przez leasing finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie (kształtując ten stosunek w sposób dowolny) i oddać ją korzystającemu do używania i pobierania z niej pożytków przez czas oznaczony. Korzystający z rzeczy, która jest przedmiotem takiego leasingu zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie rzeczy lub wynagrodzeniu z tytułu jej nabycia przez finansującego (por. art. 709 ze znaczkiem 1 KC).
Umowa leasingu jest umową konsensualną, odpłatną i wzajemną. Stwarza skutki dwustronnie zobowiązujące. Jest nadto czynnością prawna kauzalną. Essentialia negotii (istota czynności prawnej) stanowią oznaczenie zarówno zbywcy, jak i nabywanej rzeczy, oraz oznaczenie czasu trwania stosunku leasingu oraz określenie wysokości wynagrodzenia pieniężnego. Natomiast accidentalia negotii (drugorzędne elementy stosunku prawnego) stanowią pozostałe postanowienia umowy. Dodatkowym jej zastrzeżeniem może być opcja szczególna przeniesienia własności rzeczy (por. art. 709 ze znaczkiem 16 KC). Stronami umowy leasingu są finansujący i korzystający. Finansującym jest podmiot profesjonalny, przeważnie przedsiębiorca który podejmuje się czynności leasingowych w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa. Leasing taki nie musi być głównym przedmiotem prowadzonej działalności. Może on być sporadyczny czy wręcz okazjonalny. Korzystającym zaś może być każdy podmiot mający zdolność prawną. W związku z tym leasing może występować zarówno w obrocie profesjonalnym jak i konsumenckim.
Przedmiotem leasingu (świadczenia finansującego) mogą być tylko rzeczy (ruchomości i nieruchomości). Natomiast samo oznaczenie w umowie rzeczy ruchomej powinno być zindywidualizowane. Przedmiotem leasingu mogą być także rzeczy złożone (np. maszyny i urządzenia stanowiące ciąg technologiczny. Leasingiem nie mogą być prawa (np. majątkowe prawa autorskie, udziały w spółce, papiery wartościowe). Przedmiotem świadczenia nie może być także przedsiębiorstwo, czy gospodarstwo rolne. Istnieją jednak w tym przedmiocie pewne odstępstwa od reguły (por art.39 i nast. Ustawy O prywatyzacji Przedsiębiorstw Państwowych) na zasadzie lex specialis (przepis szczególny) w stosunku do Kodeksu Cywilnego.
Powiązanie leasingu z oznaczonym czasem jego trwania prowadzi do wniosku iż jest on świadczeniem o charakterze ciągłym. Czas trwania stosunku pomiędzy stronami w zasadzie nie jest z góry określony przez ustawę, a zatem strony muszą określić go same. Określenie czasu trwania umowy leasingu jest warunkiem koniecznym prawidłowości takiej umowy z punktu widzenia Kodeksu Cywilnego, ze względu na jej terminowość. Klauzula umowy leasingu dopuszczająca korekturę opłaty leasingowej ze względu na wzrost ceny nabycia rzeczy powinna jednak zakreślać górną granicę działania mechanizmu korygującego.
Umowa leasingu powinna być sporządzona na piśmie pod rygorem nieważności (art. 709 ze znaczkiem 2 KC). W razie nie zachowania tej formy umowa leasingu jest z mocy prawa nieważna, chyba że do zawarcia takiej umowy dojdzie poprzez akt notarialny. Odstąpienie od umowy leasingu częściowo już wykonanej wywiera skutek dopiero na przyszłość - z chwilą dojścia do leasingobiorcy stosownego oświadczenia. Na tle wprowadzonych do kodeksu cywilnego przepisów o umowie leasingu dopuszczalny jest tzw. leasing zwrotny, polegający na tym, iż zbywcą rzeczy jest przyszły korzystający, a finansujący nabywa rzecz od zbywcy po to, by oddać mu ją w leasing. Do zajęcia pozycji korzystającego wystarcza osobie fizycznej zdolność prawna. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa.
Z chwilą zakończenia stosunku leasingowego powstaje obowiązek zwrotu rzeczy finansującemu. Rzecz powinna być zwrócona w stanie nie pogorszonym, z zastrzeżeniem że korzystający nie odpowiada za zużycie rzeczy będące rezultatem prawidłowego jej używania.

14. Umowa pożyczki.
Pożyczka jest umową na mocy której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Umowa pożyczki może zostać zawarta ustnie, ale gdy wartość przedmiotu pożyczki przekracza 500 zł, powinna ona zostać zawarta na piśmie. Mimo podpisania umowy dający pożyczkę może od niej odstąpić /nie wydawać przedmioty pożyczki/, gdy jej zwrot jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony.
W przypadku pożyczania rzeczy, jeśli okaże się, że otrzymana przez biorącego pożyczkę rzecz posiada wady, dający pożyczkę jest zobowiązany do naprawienia szkody jaką wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich.
Termin zwrotu pożyczki może być oznaczony lub też nieoznaczony. Jeśli termin został nieoznaczony, biorący jest zobowiązany do wydania przedmiotu pożyczki z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.
Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.
Użyczenie jest umową na mocy której użyczający zezwala biorącemu, przez oznaczony lub nie oznaczony czas, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. W przypadku utraty, uszkodzenia, lub używania rzeczy niezgodnie z umową /jej właściwościami lub przeznaczeniem/ biorący może ponieść odpowiedzialność, którą można określić w umowie użyczenia. Również wówczas użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony. Użyczający może także zażądać zwrotu rzeczy jeśli okaże się mu potrzebna z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia umowy.
Gdy umowa o użyczenie jednej rzeczy została podpisana z kilkoma osobami ich odpowiedzialność jest solidarna.
Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie nie pogorszonym. Jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.
Roszczenie użyczającego w stosunku do biorącego do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.
Umowa użyczenia może dotyczyć tylko rzeczy. Jeśli umowa będzie dotyczyć pieniędzy, to gdy nawet strony podpiszą umowę użyczenia, będzie to umowa pożyczki.

15. Rozwiązanie małżeństwa wskutek rozwodu
Podstawa prawna:
1)     Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 r. (ze zmianami), tu skrót: KriO
2)     Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. (ze zmianami), tu skrót: KPC
1) PRZESŁANKI ROZWODU
            Zgodnie z art. 56 KRiO, przesłankami rozwodu są zupełny i trwały rozkład pożycia (tzw. przesłanka pozytywna, która musi zaistnieć aby orzeczenie rozwodu było możliwe). Na pojęcie zupełnego rozkładu pożycia składa się sytuacja, w której małżonkowie nie są związani ze soba żadną z trzech więzi: psychiczną, fizyczną oraz gospodarczą. W niektórych przypadkach (jednocześnie przy spełnieniu przesłanek braku więzi psychicznych i fizycznych), można uznać rozkład pożycia za zupełny nawet w przypadku, gdy małżonkowie nadal mieszkają razem, wspólnie ponoszą opłaty eksploatacyjne za lokum, ale nie prowadzą razem gospodarstwa domowego. Termin trwałości rozkładu pożycia odnosi się do stanu, gdy w świetle zasad doświadczenia życiowego i okoliczności konkretnej sprawy powrót małżonków do wspólnego pożycia jest wykluczony.
Ustalenie i ocena przyczyn rozkładu pożycia może mieć wpływ na orzeczenie winy każdego z małżonków.
            Kolejnym aspektem, który sąd bierze pod uwagę wydając orzeczenie jest dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Gdy sąd przewiduje, że dobro wspólnych małoletnich dzieci może ucierpieć wskutek wyroku rozwodowego orzeczenie takie nie zapadnie. Nawet jeżeli małżonkowie nie posiadają wspólnych małoletnich dzieci, ale np. ich zstępni osiągnęli już pełnoletniość, jednak nie są w stanie utrzymać się samodzielnie (z powodu choroby, niepełnosprawności itp.) również orzeczenie rozwodu będzie niedopuszczalne. W tym przypadku rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Na termin naruszenia, sprzeczności z zasadami współżycia społecznego składać się może sytuacja, w której np. orzeczenie rozwodu spowoduje rażące naruszenie dobra małżonka nie dochodzącego rozwiązania małżeństwa.
            Dodatkowo należy zaznaczyć, że rozwód jest niedopuszczalny w przypadku, gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo gdy odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (zachowanie małżonka cechuje szantaż czy szykana, bądź pobudki czysto materialne). Również obustronna zgoda małżonków co do rozwiązania małżeństwa nie jest dla składu orzekającego wiążąca.
Podsumowując, aby mógł zapaść wyrok rozwodowy muszą zostać spełnione poniższe wymogi:
1)      musi nastąpić zupełny i trwały rozkład pożycia międzi małżonkami
2)      orzeczenie rozwodu nie stoi na przeszkodzie dobru wspólnych małoletnich dzieci małżonków
3)      brak wyłącznego zawinienia rozkładu pożycia przez małżonka, który domaga się rozwodu
4)      brak sprzeczności rozwodu z zasadami współżycia społecznego

16. POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O ROZWÓD
            Pozew składa się do sądu okręgowego, który swą właściwością obejmuje obszar, w którym małżonkowie mieli wspólne miejsce zamieszkania lub jeśli choćby jeden z nich nadal w tym okręgu przebywa. Jeżeli nie można spełnić tych wymogów, pozew składa się do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego. Pozew składa się w dwóch egzemplarzach. Opłata sądowa za złożenie pozwu wynosi 600 złotych (tyle samo kosztuje apelacja od wyroku). Jeżeli sąd uwzględni żadanie rozwodu można liczyć na zwrot poniesionych wydatków od byłego małżonka. Warto wiedzieć, że przepisy pozwalają na skorzystanie z tzw. prawa ubogich, czyli ze zwolnienia z kosztów sądowych. Może się go domagać osoba, która na odpowiednim urzędowym formularzu (dostępnym w sądzie lub np. na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości) złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku podanie nieprawdziwych infomacji składającemu je grozi grzywna w wysokości od 1 000 do 2 000 złotych. Uzyskanie zwolnienia z kosztów sądowych uprawnia do ubiegania się o przyznanie przez sąd adwokata z urzędu-wniosek kieruje się do sądu, który ma rozpoznać sprawę o rozwód.
Pozwany może najpóźniej do pierwszej rozprawy złożyć w sądzie odpowiedź na pozew.
            O rozwiązaniu małżeństwa wskutek rozwodu sąd orzeka w procesie, w ramach tzw. postępowania odrębnego. Stronami w procesie są małżonkowie i tylko z ich inicjatywy może być wszczęte postępowanie. Sprawy o rozwód rozpatruje sąd okręgowy w składzie jednego sędziego zawodowego i dwóch ławników. Posiedzenia odbywaja się z reguły przy drzwiach zamkniętych. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo stron nie tamuje postępowania, z wyjątkiem pierwszej rozprawy na która powód musi się stawić, w przeciwnym razie sąd umorzy postępowanie. Jeżeli pozwany małżonek nie stawia się na rozprawy dopuszcza się wydanie wyroku zaocznego.
            Instytucja obligatoryjnych posiedzeń pojednawczych została zniesiona w 2005 roku. W dzisiejszym kształcie posiedzenia pojednawcze (mediacje) są dobrowolne, tzn. zgodę małżonków musi być obopólna; i służą nie tylko ugodowemu załatwieniu spornych kwestii dotyczących np. alimentów czy sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej. Według KPC sąd może skierować strony na mediacje, gdy istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa (na każdym etapie sprarwy). Z tego samego powodu może nastąpić zawieszenie postępowania (tylko raz w toku postępowania). Podjęcie na nowo zawieszonego postępowania następuje na wniosek jednej ze stron, ale nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania.
            Postępowanie dowodowe ma na celu ustalenie okoliczności rozkladu pożycia i może być ograniczone tylko do przesłuchania stron (co jest elementem obligatoryjnym w każdej sprawie rozwodowej), gdy małżonkowie nie posiadają wspólnych małoletnich dzieci. Poza przesłuchaniem małżonków zeznają także świadkowie (których powołać do tej roli można w pozwie rozwodowym, lub w odpowiedzi na pozew). Świadkowie mogą skorzystać z prawa do odmowy składania zeznań, prawo to przysługuje: dzieciom i wnukom, rodzicom i dziadkom, rodzeństwu oraz powinowatym w tej samej linii/stopniu, czyli teściom, synowym, zięciom, małżonkom wnuków, szwagierkom i szwagrom, a także dzieciom adoptowanym i adopcyjnym rodzicom. Jako świadkowie nie mogą występować dzieci do lat 13 oraz dzieci małżonków, które nie ukończyły 17 lat. Analiza dokumentów (np. aktu zawarcia małżeństwa, aktu urodzenia dziecka czy zaświadczenia o wysokości zarobków) ma drugorzędne znaczenie.
W wyroku rozwodowym sąd z urzędu rozstrzyga o nasępujacych kwestiach:
1)      o rozwiązaniu małżeństwa (małżeństwo ustaje z chwilą uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o rozwodzie)
2)      o winie małżonków w zakresie rozkładu pożycia (chyba że małżonkowie zgodnie wnosili o zaniechanie rzekania o winie)
3)      o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi
4)      o obowiązku alimentacyjnym małżonków wobec ich wspólnych dzieci
5)      o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania zajmowanego przez oboje małżonków w czasie ich wspólnego zamieszkiwania
Na żądanie stron w wyroku rozwodowym sąd orzeka o:
1)      obowiązku alimentacyjnym między małżonkami po rozwodzie
2)      uprawnieniach do wspólnego mieszkania małżonków, podziale praw z niego wynikających bądź o przyznaniu prawa wyłącznie jednemu małżonkowi, także o orzeczeniu eksmisji małżonka, który swoim zachowaniem rażąca narusza wspólne zamieszkiwanie (poza orzeczeniem o sposobie korzystania z mieszkania, wymienionym powyżej, które zapada z urzędu)
3)      podziale majątku wspólnego małżonków, o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu
            Wyrok rozwodowy niesie ze sobą skutki na przyszłość. Co prawda gasną prawa i obowiązki małżonków tworzące treść małżeństwa, ale w określony sytuacjach małżonkowie mogą być zobowiązani względem siebie do alimentacji. Małżonkowie nie dziedziczą po sobie zgodnie z regułami dziedziczenia ustawowego. Otwiera się droga do podziału majątku wspólnego, tak więc ustaje wspólność majątkowa małżonków. Rozwód zmienia także stan cywilny małżonków, którzy mogą zawrzeć kolejny związek małżeński, a ci którzy przy zawarciu małżeństwa zmienili swoje nazwisko-mogą do niego powrócić poprzez złożenie stosownego oświadczenia kierownikowi USC w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

 
17. UBEZWŁASNOWOLNIENIE
Instytucja ubezwłasnowolnienia regulowana jest przez Kodeks cywilny oraz Kodeks postępowania cywilnego.

Ubezwłasnowolnienie można podzielić na dwa rodzaje: całkowite i częściowe.

UBEZWŁASNOWOLNIENIE CAŁKOWITE

Ubezwłasnowolnienie całkowite powoduje, że osoba nim objęta nie ma zdolności do czynności prawnych (nie może nabywać praw oraz obowiązków). O fakcie ubezwłasnowolnienia, jak i o jego uchyleniu bądź zmianie na ubezwłasnowolnienie częściowe decyduje sąd w postępowaniu szczególnym.
Ubezwłasnowolnić całkowicie można osobę, która ukończyła 13 rok życia.
Przesłankami ubezwłasnowolnienia są: choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania występujące w takim stopniu, że uniemożliwiają danej osobie kierowanie swoim postępowaniem. Ubezwłasnowolnienie służy interesom danej osoby i wobec tego może być orzeczone tylko wtedy, gdy jego interes tego wymaga. Należy więc wziąć pod uwagę ogólną sytuację życiową.

Czynności prawne dokonywane przez osoby, które nie mają zdolności do czynności prawnych, są bezwzględnie nieważne. Z jednej strony zasada ta chroni te osoby przed niekorzystnymi dla nich konsekwencjami, ale z drugiej poważnie ogranicza ich udział w stosunkach cywilnoprawnych. Ustawodawca dopuszcza jednakże możliwość (ważność) zawierania umów przez takie osoby, z zastrzeżeniem iż są to umowy zawierane w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, takich jak np. kupno biletu, zrobienie zakupów. Gdyby taka umowa pociągała za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych, to mimo jej wykonania, nie staje się umową ważną.

W imieniu osób nie mających zdolności do czynności prawnych dokonują tych czynności przedstawiciele ustawowi wspomnianych osób, którymi są rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie.

UBEZWŁASNOWOLNIENIE CZĘŚCIOWE

Również jest orzekane przez sąd w tym samym trybie i z tych samych przyczyn, co ubezwłasnowolnienie całkowite, z tym że:
- tylko co do osoby pełnoletniej, a więc takiej, której przysługuje pełna zdolność do czynności prawnych;
- jeżeli "stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lec potrzebna jest pomoc w prowadzeniu jej spraw", sąd bierze pod uwagę nie tylko stan psychiczny danej osoby, ale i jej interesy zdeterminowane określoną sytuacją życiową.
Ograniczoną zdolność do czynności prawnych charakteryzują 3 cechy:

1) brak kompetencji do dokonywania określonych czynności prawnych (wskazanych w przepisach prawnych), np. na mocy art. 944 Kodeksu cywilnego nie można sporządzić testamentu;
2) system kontroli nad dokonywaniem pewnych postaci czynności prawnych, tzn. do dokonywania niektórych czynności potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego tej osoby bądź też sądu; wg. generalnej reguły czynności rozporządzające i zobowiązujące dokonane przez ograniczonego w zdolności do czynności prawnych wymagają zgody kompetentnej osoby;
3) pełna kompetencja do dokonywania pozostałych czynności prawnych, dotyczy to głównie czynności nie mających charakteru czynności zobowiązujących lub rozporządzających, takich jak umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, rozporządzenie swoim zarobkiem (chyba że zostanie to ograniczone przez sąd), wszystkie czynności dotyczące przedmiotów majątkowych, które przedstawiciel ustawowy oddał osobie ograniczonej w zdolności do czynności prawnych do swobodnego użytku.

POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM

Sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości sądów okręgowych, które rozpoznają je w składzie trzech sędziów zawodowych. W sprawach tych właściwy jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, a w braku miejsca zamieszkania - sąd miejsca jej pobytu.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:
  1)   małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie;
  2)   jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo;
  3)   jej przedstawiciel ustawowy.
Krewni osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, nie mogą zgłaszać tego wniosku, jeżeli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego.
Kto zgłosił wniosek o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub lekkomyślnie, podlega karze grzywny do jednego tysiąca złotych.

Postępowanie toczy się z udziałem prokuratora. Organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka, mogą wstąpić do postępowania w każdym jego stadium.

Osobę, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, należy wysłuchać niezwłocznie po wszczęciu postępowania; wysłuchanie powinno odbyć się w obecności biegłego psychologa oraz - w zależności od stanu zdrowia osoby, która ma być wysłuchana - biegłego lekarza psychiatry lub neurologa. W celu wysłuchania osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, sąd może zarządzić przymusowe sprowadzenie tej osoby na rozprawę albo wysłuchać ją przez sędziego wyznaczonego. Na postanowienie sądu o przymusowym sprowadzeniu osoby na rozprawę przysługuje zażalenie. Niemożność porozumienia się z osobą, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, stwierdza się w protokole po wysłuchaniu biegłego lekarza i psychologa uczestniczących w posiedzeniu.

Jeżeli wniosek o ubezwłasnowolnienie dotyczy osoby pełnoletniej, sąd może na wniosek uczestnika postępowania lub z urzędu, przy wszczęciu lub w toku postępowania, ustanowić dla niej doradcę tymczasowego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony jej osoby lub mienia. Doradcą tymczasowym należy ustanowić przede wszystkim małżonka, krewnego lub inną osobę bliską, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd na dobro osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.

Jeżeli według wniosku ubezwłasnowolnienie ma być orzeczone z powodu choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego, sąd przed zarządzeniem doręczenia wniosku zażąda, w wyznaczonym terminie, przedstawienia świadectwa lekarskiego wydanego przez lekarza psychiatrę o stanie psychicznym osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, lub opinii psychologa o stopniu niepełnosprawności umysłowej tej osoby. Jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu pijaństwa, sąd żąda także przedstawienia zaświadczenia poradni przeciwalkoholowej, a jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu narkomanii - zaświadczenia z poradni leczenia uzależnień.
Sąd odrzuca wniosek o ubezwłasnowolnienie, jeżeli treść wniosku lub dołączone do wniosku dokumenty nie uprawdopodobniają istnienia choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub występowania innego rodzaju zaburzeń psychicznych osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie albo w razie nie złożenia żądanego świadectwa, opinii lub zaświadczenia, chyba że złożenie takich dokumentów nie jest możliwe.

Osoba, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, musi być zbadana przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a także psychologa.
Opinia biegłego oprócz oceny stanu zdrowia psychicznego lub zaburzeń psychicznych albo rozwoju umysłowego osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, powinna zawierać umotywowaną ocenę zakresu jej zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw, uwzględniającą postępowanie i zachowanie się tej osoby.

Sąd może, jeżeli na podstawie opinii dwóch biegłych lekarzy uzna to za niezbędne, zarządzić oddanie osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, pod obserwację w zakładzie leczniczym na czas nie dłuższy niż sześć tygodni. W wyjątkowych wypadkach sąd może termin ten przedłużyć do trzech miesięcy.
Przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha uczestników postępowania.
Na postanowienie zarządzające oddanie do zakładu przysługuje zażalenie.

Postępowanie dowodowe powinno ustalić przede wszystkim stan zdrowia, sytuację osobistą, zawodową i majątkową osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, rodzaj spraw wymagających prowadzenia przez tę osobę oraz sposób zaspokajania jej potrzeb życiowych.
Sąd może zobowiązać osoby pozostające we wspólnocie domowej z osobą, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do złożenia przyrzeczenia.

Orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy.

Sąd może zaniechać doręczenia pism sądowych, wezwania lub wysłuchania osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, jeżeli uzna to za niecelowe ze względu na stan zdrowia tej osoby, określony w opiniach biegłego lekarza psychiatry lub neurologa oraz psychologa wydanych po przeprowadzeniu badania. Nie dotyczy to wysłuchania.

W postanowieniu o ubezwłasnowolnieniu sąd orzeka, czy ubezwłasnowolnienie jest całkowite, czy też częściowe i z jakiego powodu zostaje orzeczone.

W razie oddalenia wniosku o ubezwłasnowolnienie sąd zawiadamia sąd opiekuńczy o potrzebie ustanowienia kuratora dla osoby niepełnosprawnej.

Sąd może w razie poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, a w razie pogorszenia się tego stanu - zmienić ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite.

Z wnioskiem o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia może wystąpić także ubezwłasnowolniony.

CO POWINIEN ZAWIERAĆ WNIOSEK O UBEZWŁASNOWOLNIENIE ?

Wniosek powinien zawierać:
- zakres ubezwłasnowolnienia (częściowe lub całkowite),
- krótkie uzasadnienie przyczyn dla których wniosek został złożony,
- stan cywilny osoby, która ma być ubezwłasnowolniona (jeżeli uczestnik pozostaje w związku małżeńskim, należy podać jego imię, nazwisko i adres).

Do wniosku należy dołączyć:
- aktualne zaświadczenie lekarskie z rozpoznaniem choroby,
- odpisy aktów stanu cywilnego wykazujące stopień pokrewieństwa w linii prostej między wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania.
Wskazane jest podanie numeru telefonu wnioskodawcy celem ułatwienia kontaktu z biegłym.

Wniosek i wszystkie załączniki składane są w:

- 4 egzemplarzach gdy uczestnik postępowania (osoba, która ma być ubezwłasnowolniona) jest stanu wolnego;
- 5 egzemplarzach gdy uczestnik postępowania pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie jest osobą składającą wniosek.

ILE KOSZTUJE SPRAWA O UBEZWŁASNOWOLNIENIE ?
Po złożeniu sprawy sędzia referent wzywa wnioskodawcę do uiszczenia:
- opłaty stałej - 40 zł
- zaliczki na biegłego - ok. 500 zł
 
18. ZADATEK, A ZALICZKA
 
Zadatek jest to zastrzeżenie umowne, uczynione przez strony, w celu zabezpieczenia wykonania umowy. Dla skuteczności zadatku konieczne jest zapłacenie określonej przez strony stosunku umownego kwoty pieniężnej. Zapłata ma nastąpić w momencie zawarcia umowy.
 
Różnice między zadatkiem, a zaliczką (która nie pełni funkcji zabezpieczającej) zaznaczają się w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron. W przypadku zadatku jeżeli strony inaczej nie określiły, to na skutek niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga może od umowy odstąpić i zatrzymać uzyskany zadatek. Natomiast jeśli strona sama dała zadatek, to może żądać kwoty dwukrotnie wyższej.
 
Przystąpienie do wykonania umowy powoduje zaliczenie zadatku na poczet należnego świadczenia. Gdy zadatku nie można zaliczyć, ulega on zwrotowi, podobnie jak zaliczka.
Ostatnia modyfikacja: 2009-03-19, 01:03